عەشقی نیچەیی
ئەو ژنە نەبێ حەز دەکەم منداڵم لێی ببێ، ئەوە تۆم خۆشدەوێ ئەی ئەبەدییەت.
خۆشویستنی چارەنوس: ئەوە سروشتی جەوهەری منە.
ئەدی عەشق و مەرگ برا نین!
دەمەوێ بە مەرگ بێژم: ئەمە بو - ژیان؟ کەوایە جارێکی دیکەش!
"نیچە"
عاشق مرۆڤێکی تەلقینکراوە (لەلایەن ئۆبێکتی ئارەزوەوە نەستی نوێنراوەتەوە)، کەوتۆتە ژێر کاریگەری وەک جۆرێک لە خەواندنی موگناتیسی، فرۆیدیش پێیوایە، دەکرێ لە ڕێی چاو و نیگاوە ئەم کاریگەرییە ڕوبدات. لێرەدا زۆرجار لێک دابڕانی عاشقەکان دەبێتە مایەی بەرهەمهاتنی دەرون(جوڵە و دەربڕین)ێکی کەوتو و خەساو، چێژ لە ناڵە و ئازارخواردن وەک چێژکردنێک لە ژێردەستەیی بەهۆی نەستەکیبون و گەڕانەوە بۆ ڕابردو (سۆزەکی) وەردەگرن.
لێرەوەیە دەسەڵاتە ئاینی و سیاسییەکانی کلتورە نزمەکان (مێگەل/نەستەکی/سۆزەکی/ئاڕاستەکراو) لەگەڵ تاکی نەخەساوی نیچەیی: بە ویستی هێز لەناوخۆی دەرونێکی سادۆمازۆخی ناوەک(توندوتیژی خۆێازاردەر)ی خەسێنەر(دەستبەسەرداگرتنی نەست/ناسۆزەکی/خۆئاڕاستەکەر)ی بەرهەمهێناوە و باڵادەستە بەسەرخۆیدا دژ دەکەونەوە.
لەکاتێکدا هەرچەند لە
نێوان دەسەڵات و تاکی نیچەییدا هەردوک نەخەساون، بە مانای باڵادەست و
دەستبەسەرداگەرن، بەڵام یەکەمییان چونکە بە کڵێشە و ئیتیکێک (ڕەوشتی پیشەیی) لە سەرەوە بەڕێوەدەچێ، مۆڕاڵ(پابەندی ناوەکی/ئاکار)ی* نییە، ئەوا دەست بەسەر ئەویتری دەرەوە دەگرێ. دوەم هەوڵی دەستبەسەرداگرتنی دیوە نەستەکی و سۆزەکییەکەی ناوخۆی دەدا، خاوەن مۆڕاڵ و هۆشی خۆیەتی.
بۆیە کە نیچە تانە لە
ئەخلاقی مەسیحی دەدا، بەوەی لەباتی عەشق لە ئایینی مەسیحیدا فەزیڵەت بێ ڕەزیڵەتە،
واتا بە چێژکردن لە ناڵین و خۆلاواندنەوە وەک نەستەکیبون(سۆزەکیبون)ێک یەکسان بۆتەوە بە خەساوی
(ئەوەی نییەتی/سۆز/بێهۆش).
کاتێکیش لە کتێبی
بەرەبەیاندا دەڵێ: "عەشق و مەرگ بران!" بە مانای مەرگ بۆخۆی
وەک دەسەڵاتێکی زاڵ یەکسانە بە نەخەساوی و ئەم برایەتییە نەخەساو(ئەوەی هەیەتی/هۆشەکی)ییەش لەگەڵیدا مەبەستی لەو
عەشقە تراژیدییەیە تێگەیشتنێکی پێچەوانەی ئەخلاقە مەسیحییەکە دەداتەوە و دەبێ بە فەزیڵەت. بەوەدا عەشقێک نییە چاوی لە بەزەیی ئەویتر و بەرگەی دابڕان و تەنیابون نەگرێ، هەست بە
بۆشایی و ژیان هیچ مانا و بەهایەکی تێدا نەمێنێ، وەکئەوەی بە ئاواتی لەناوچون و لە
بەرانبەر ژیاندا خۆی بەدەستەوە بدات، بەڵکو عەشقێکە سەرەڕای دابڕان(تەنیابون)ەکەی هێشتا
خۆشەویستی بۆ ژیان لەدەست نادا و تەنیاییەکەی لە دەرەوەی ناچاری وەک ڕوبەڕوبونەوەیەکی
چارەنوس بە ڕەزامەندانە هەڵدەبژێرێ و بەهێزەوە لە بەربەرەکانێی مەرگە، ئەم
بەربەرەکانێیەش ئەبەدی و ئەنگوستیلەی ئەنگوستیلەکان و گەڕانەوەی هەمیشەییە، لەبری دەستبەرداربون لە سەرەتا
دەستپێکردنەوەیە. بەم جۆرە عەشقیش لە خەساوییەوە دەگۆڕێ بۆ نەخەساو و لە پاڵ مەرگ
دەبێ بە برا وەک دو خەسێنەر.
دواجار لەسەر بنەمای ئەم
تێگەیشتنە عەشق ببێتە برای مەرگ ئینجا بە فەزیلەت ببینرێ، ئەو مەرگەشیان هەر فەزیلەتێکە لە چۆکنەدان و دەستهەڵنەگرتن لە ژیانەوە بێت، ئەوەیە ئەمجارە لە زانستی
شاددا بە پێچەوانەی ڕەخنەکانی لە مەسیحییەتەوە، لەبارەی لەخاچدانەکەی بە ستاییشەوە
بە عیسا دەڵێت: "پیاوێک بە شکۆوە لەسەر خاچەکە کوژرا"، بەو مانایەی هەتا لەخاچدانی، لەبەر پەیامەکەی دەستی لە ژیانەکەی وەک چۆکنەدانێک هەڵنەگرت.
* مۆڕاڵ/ئاکار: لە ئاگاییەوەیە، بەشێوەیەکی بێئاگایانە بەس ئەوە بە چاک نازانێ بۆخۆی چاک بێت.
هیوا سەعید