نیچە و سالۆمی
ئەوین مەترسییەکە لە بۆسەی تەنیاترین کەسدا، ئەوین بە هەر شتێک بەس زیندو بێت. بەڕاستی شێتایەتی و خۆ بە بچوکدانانی من لە ئەویندا شیاوی پێکەنینە!
ئەوپەڕی هیچ و پوچییە ئەوە بە جوان ببینی ئەوانیتر، زگییان پێت بسوتێت.
گەر دەتەوێت کەسێکی بەهادار بی، پێویستە ڕێز لە سێبەری خۆشت بگریت.
"نیچە"
جۆرێک لە عەشق ئەو چێژە لە لاوازی و بەزەیی بەخۆهاتنەوەیە، دەرون(جوڵە و دەربڕین)ی مرۆڤ بە بچوکی بەرهەم دێنێتەوە. بە پێچەوانەوە لەبەرئەوەی مرۆڤی باڵا بە کوشتنی خوا و هەڵوەشاندنەوەی بەها پیرۆزەکان و ویستی هێزەوە دەژی، واتا ئەو سۆز و بەزەییە نەستەکییەی لە پشت و رابردویەوە دێ لە خۆیدا تێپەڕ کردوە و مرۆڤێکی ئازا و ئێستایی لێ بەرهەم هاتوە.
لێرەوەیە سالۆمی لە بەرانبەر مرۆڤێکی باڵای وەک نیچە نوێنەرایەتی خەڵکی بازاڕ وەردەگرێ، بە بەرهەمهێنانەوەی نیچەیەکی لاواز و بەزەییدار، بەڵکو لە باڵایی بکەوێت، ببێ بە هاوشانی ئەو مرۆڤە خۆنەناس و بێ ویستانەی بە دەرونێکی دوڕوانەی نێوان نەریتی خوایی و داواکارییەکانی ئارەزوییان دەژین، بۆ ئەوەی چێژێکی باڵادەستانەی بەسەردا بکات.
بەڵام ئەلبێر کامۆ لە یاداشتەکانی ئاماژە بەوە دەدا، نیچە لە دارستانەکەی نزیک ماڵیان بە دار قومەتە ئاگری گەورەی دەکردەوە بە دیارییەوە ڕادەوەستا هەتا دەکوژاوە. بەو مانایەی ئەو بەزەییەی سالۆمی بەهۆی عەشقەوە لەناوەوەی نیچە دروستی کردبو بەشێوەی سیمبولی و بە کردنەوەی ئاگرەکە و دامرکانەوەی، ئاگرەکەی ناوەوەی خۆی دادەمرکاندەوە. ئەوەش سەرەتا بۆ سەرکوتکردن و سوتاندنی سالۆمی وەک نوێنەرەوەی بەزەییەکە، دواجار کوشتنەوەی خوا (بەهای پیرۆز) و تێکنەشکانی باڵاییەکەی.
هەروەها لەبەر ئەم دۆخە دەرونییە توشهاتوەی ئیلیزابێسی خوشکی، زۆر ڕقی لە سالۆمی دەبۆوە و بە ژنێکی بەدڕەوشت ناوی دەبرد. لەکاتێکدا پیشاندانی ئەم ڕقە، هەرچەند بۆ بەرگری و دورخستنەوەی براکەی لە کەوتن بێ، کەچی پاراستنێکی هاوشان بە کەسایەتی نیچەیی نییە، چونکە نامە هەڕەشەئامێزەکانی ئیلیزابێس لە سالۆمی و ئەم سوڕانەوەیە لە پشتەوەی کەسێکی خاوەن ویست بەرپرسیارییەتی خۆی بە شکۆ و دور لە بەزەیی ئەویتر و ناچاری هەڵبگرێ، لێرەدا ئەم پاراستنە ئاماژەیەکی بەزەییدارانە بە دەوری کەسایەتییە باڵایەکەی دەگەیەنێ، کە دیسان بۆ سالۆمی بە چێژوەرگرتنێکی باڵادەستانە بەسەر نیچە تەواو دەبێت. ئەوەیە دواتر نیچە بەم ڕەفتارانەی خوشکەکەی دەزانێ و ڕقی لێ دەکاتەوە. بەو هۆیەی مرۆڤی باڵا وەک بکوژی خوا (دایکباوک/سۆز)، گرێی ئۆدیبی هەڵوەشاندۆتەوە و چیتر منداڵێکی خەساوی یەکسان بە خەساوییەکەی دایکی (دایکی ئۆدیبی) نییە، بۆ چێژی ژێرەدەستەیی بەرەو دایکێکی زارەکی (خاوەنی زەکەری ئایدیالی) بەسەرخۆی پاڵی بدا، ئیلیزابێسیش ڕۆڵی ئەم دایکایەتییەی بەسەردا بگێڕێ و سالۆمی لە دورەوە چێژ لەم منداڵکردنەوە ببینێت، وەک تێکشکانی باڵابون و زیندوکردنەوەی خوا لە نەستی نیچەدا.
بۆیە ئەگەر مەبەستی سالۆمی لە عەشقێکی لەم شێوەیەدا لەبری پێکەوەژیانێکی لە نزیکی هاوسەرگیری بە زاوزێ و لەخۆ بەرزتر دروستکردن، بۆ بچوککردنەوە و تێکشکاندنی دەرونێکی باڵایانەی خانەدانانە و جگە لە بەرهەمهێنانی هیچ و پوچی دەسکەوتێکی دیکەی تێدا نەبێ، ئەوە لەکن نیچە سەرەڕای تەنیاییەکی پڕ ئازار لە یەکانگیرنەبونی نەست و ئەویترەکەی (زاوزێنەکردن لەگەڵ ئەوەی دەیەوێ)، ئەم ڕەزیلەتە سالۆمییە بە شایانی پشتلێکردن و عەشقەکە(دەرونەکەی خۆی)شی بە شکۆوە وەک فەزیلەتێک ڕو لە ژیان هەڵدەگرێ. بەوەدا هەمیشە دەبێتەوە مرۆڤە باڵایەکە.
هیوا سەعید