مرۆڤی عاقڵ بونی نییە، شێت هەیە
من ئەمڕۆم دوێنێم ڕەتدەکاتەوە.
لە بنەڕەتدا لۆژیک حەزێکی ترە.
گومانی تێدا نییە، ئەوە یەقینە تۆ شێت دەکات.
منداڵ بێگوناهی و فەرامۆشییە، سەرەتایەکی نوێیە، یارییەکە، چەرخێکە خۆگەڕ، یەکەمین جوڵە، ئا - گوتنێکی پیرۆزە.
ئەوەی مرۆڤی باڵای پێ
دروست دەبێ توندی هەستە باڵاکان نییە، بەردەوامییەتی. "نیچە"
کاتێک نیچە دەڵێ:"خوا مرد!"، لاکان پێیوایە:"خوا مرد، کەچی نەیزانیوە!"،
واتا خوا لە نەست و نائاگاییدا مردوە، نائاگاییش بێئاگایە لە مردنی لە خۆیدا. کەواتە لەسەر ئەم
بنەمایە ئەوەی خواشی کوشتوە لە هەستدا، ئەویش شێت بوە، هێشتا ئاگای لێ نییە. بەوەی هەست (لە قۆناغی شێر/ئەنتی تێز) لەپێناو ویستی بەزاندنی تابو(نوێنەرەوەی نەست/بابەتی ئارەزو و حەز)دا بۆ بەرهەمهێنانی بەها و حەزێکی تر، بە کوشتنی خواوە بازی بەسەر
دوکەرتییە هیسترییەکەیدا داوە، پێیوایە خۆی لە شێتییەکەی ڕزگار کردوە، ئەوە جارێکی
تر دوچاری شێتییەکی دیکە بۆتەوە، نەگەیشتوە بە قۆناغی تێکهەڵکێش(سێنتێز)ی نەست (قۆناغی وشتری ملکەچ) و هەست، هەتا بەوە بزانێ ڕاستەقینەبونێک لە گۆڕێدا نییە، شێتی و ڕاستەقینەبونی یەکەمی (هیستریا/تێز) بە کوشتنی خوا گۆڕیوەتەوە بە شێتی دوەم (کەوتنە ناو
ترس و گومانی پارانۆیی/ئەنتی تێز) وەک بەزێنەرێکی تابو، لە ئەوەشدا دەگۆڕێ بۆ شێتی سێیەم و
یەقینێک وەک شێتبونی تەواوەتی و چەندکەرتبونێکی هۆش و دەرون.
لەبەرئەوەی ئەوکاتەی
مرۆڤ بە کوشتنی خوا (دابڕانی مەعریفی/قۆناغی شێر) لە ژیانی مێگەلی (وشتری ملکەچ/هیستریا) هەڵدەگەڕێتەوە و بەها پیرۆزە باوەکان تێکدەشکێنێ، لە ڕابردوە
نەستەکییەکەی (سۆزەکی) دادەبڕێ و دەبێ بە خاوەن ویستی هێزێکی هەستەکی
(هۆشەکی) مرۆڤی باڵا، بۆ درێژەدانیش بە دابڕانەکەی لە ناوەوە دەکەوێتە ناکۆکییەکی
بەردەوامی هەستی لەگەڵ نەستیدا، هەروەها بۆ ئەزمونکردنی ویستی هێزەکەی هەمیشە بە
ڕەتکردنەوەی ڕابردو(سۆز)ی درێژە بە بونە ئێستا و ئەمڕۆییەکەی دەدات. بەڵام لە قۆناغێکدا
ئەم ناکۆکییە ناوەکییە دەگاتە تێکهەڵکێشان و یەکگرتنەوەیەک (قۆناغی
منداڵبونەوە/سێنتێز) وەک گەیشتن بە یەقینێک، سەرئەنجام وەک لەناوچون (پێزانین بە بنەڕەتی
بون لەناوچونە. نیچە) و شێتبونێک بە منداڵبونەوەی گەورەیەک.
چونکە مرۆڤی باڵا لە
قۆناغی شێر(هەست)دا بۆ خۆیەکسانکردنەوەی بە ڕاستەقینەیی تراژیدیای ژیان سەرەڕای
مرۆڤێکە ناسۆزەکی و ناگاڵتەجاڕە (نەخەساو)، خاوەنی ویستی هێزە و بە شکۆوە دەژی
(ئەوەی هەیەتی/هۆش/خەسێنەر)، لە هەمان کات بە ترس و گومانیشەوە، تابوی بەزاندوە (خوای نەستی کوشتوە)
وەک تاوان و شێتییەک.
لێرەدا لەکاتی گەیشتنی
بە یەقین و تێکهەڵکێشی نەستێکی سۆزەکی (دەرونخەساو) و هەستێکی ناسۆزەکی و پێزانینی
هیچییان بەوەی ڕاستەقینەبون (ڕاستەقینە بونی نییە، تەفسیر هەیە. نیچە) نین و هەردوک حەز و لۆژیکن، دەبێتە
گاڵتەجاڕ، هەرجارەی (بە بەرهەمهێنانەوەی دەرونی) ڕۆڵی کەسایەتییەکی جیاواز دەگێڕێ
وەک دەرنشڵەژاو و شێتێک، جارێک دەبێ بە سۆزەکییەکی منداڵانە (نەستەکی)، بە
پێچەوانەوەش دەبێ بە هۆشەکییەکی گەورە و بە شکۆ (هەستەکی)، گاڵتەی بە هەردوکیشیان
پێکەوە دێت، وەکئەوەی هەموی نماییش بێ، بەهۆی ئاگاییەوە بە نماییشەکان(جوڵە و
دەربڕینە لێک جیاوازەکان)ی بزانێت.
لێرەوەیە نیچە بۆ
ئەوەی مرۆڤ لەم شێتبونە کەرت کەرتییە گاڵتەجاڕییەی قۆناغی منداڵبونەوە ڕزگاری ببێ، دوبارە بە (گەڕانەوەی هەمیشەیی*) بۆ ناو دۆخی ترس و گومانەکانی قۆناغی شێری مرۆڤی باڵا
(کە لە گەڕانەوەکەی، ئەمجارە بەئاگاییە تێکهەڵکێشەکەی، دەزانێ تایبەتمەندی
کەسایەتییەکە وەهایە ترس و گومانکاری تێدا، کاریگەرییەکی ئەوتۆیان نابێ: پێزانین ناسین و تێپەڕکردنە) و بە یەککەرتییەکی
سادۆمازۆخی ناوەک(توندوتیژی خۆئازاردەر)ی خەسێنەر (خەساندنی نەست و بابەتی ئارەزوەکەی) دەرونی بەرهەم دێنێتەوە، بەوەدا
هۆشی بە باڵایی ئاڕاستە دەکا، بەڵکو لە نێوان شێتییە مێگەلییە نەستەکییەکەی
(هیستریا/حەزی بەزاندنی تابو و نەوێران/دوڕو) سەرەتا و شێتییە تێکهەڵکێشییەکەی کۆتایی
(سێنتێز/یەقین/گاڵتەجاڕ)، مرۆڤێکی بە شکۆی دور لە شڵەژان، لە پانتایی واقیعدا جێگیر (هاوسەنگ) بکات.
*
گەڕانەوەی هەمیشەیی بنەمای کۆتاییە لە فەلسەفەی نیچە، لەدوای کوشتنی
خوا، تێکشکاندنی بەها پیرۆزەکان، ویستی هێز، لەدایکبونی مرۆڤی باڵا، ئینجا
گەڕانەوەی هەمیشەیی دێ، بۆ هەمیشە بە باڵایی ڕاگرتن و هێشتنەوەی مرۆڤی باڵایە وەک
هەڵگری سێ بنەمایەکەی تر.
هیوا سەعید