بۆچی نیچە شێت بو؟
برایان دڵەکانی خۆتان هەڵکێشن، بۆ سەر و سەرتر! پێیەکانی خۆشتان لە یاد مەکەن! پێیەکانی خۆشتان هەڵکێشن، ئەی سەماکەرە باشەکان، باشترە لەسەر سەری خۆتان بوەستن.
هیوابڕاوبون باشترە لە تەسلیمبون، بەڕاستی ئێوەم لەبەرئەوە خۆشدەوێ نازانن ئەمڕۆ چلۆن بژین، ئێوە مرۆڤە باڵاترەکان کەوایە ئێوە لە هەموان باشتر دەژین.
چارەنوس بە دەستی خۆ سازکردن باشترە
بەخوابون باشترە!
لەبەر بەختیاری شێتبون باشترە لە چارەڕەشی. "نیچە"
مرۆڤی هەڵگەڕاوە لە لۆژیک و بەهای باو (ئەنتی تێز/شێر) خۆی ناناسێ، بەڵکو ئەو بابەت(تێز/وشتری ملکەچ)ە دەناسێ تێپەڕی کردوە،
لەبەرئەوەی هۆش (دەرون) بە ڕێی گرێی ئۆدیبەوە (بە نواندنەوەی نەستەوە لە لایەن ئۆبێکتی ئارەزوەوە) لە قۆناغی تێکهەڵکێشی دژ و پێچەوانەکان(سێنتێز/منداڵبونەوە)دا، بەوە دەزانێ شێر (ئەنتی تێز) لە ناوەوە دۆستی (ئەوینداری) وشتری ملکەچ(تێز)ە نەک
دژی. لێرەدا جارێکی تر بەم تێپەڕکردنەی ئەویش شێر/ئەنتی تێز خۆی دەناسێت. ئەوەش
لەناوچونی ڕاستەقینەبونە وەک چونە سەروی چاکە و خراپە(لۆژیک/حەز)وە.
هەروەها چونکە قۆناغی سێنتێز (منداڵبونەوە) کەرتبونی کەسایەتی شێر(ئیگۆ)ە لە نێوان وشتری ملکەچ (ئید/ئارەزو) و منداڵبونەوە(سوپەرئیگۆ وەک چاودێرێک بەسەرخۆ)دا(١)، بۆ هاوسەنگبونەوە و بەرهەمهێنانەوەی دەرون (جوڵە و دەربڕین) وەک فۆرمبەخشینێک بەخۆی دەبێ لەسەر بنەمای ئەم دو قۆناغ و لۆژیک(حەزە)ە یەکێکیان هەڵبژێرێتەوە. لێرەوەیە بە هەریەک دەرونی بەرهەم بێنێتەوە و فۆرم وەربگرێ وەک ئەوە وایە ئەم
حەز و ویستەی وەک ویستی هێزێکی هەندەکی لەلایەن ویستی هێزێکی هەمەکییەوە (لەخۆیەوە/لە سوپەرئیگۆیەوە) بێت.
بەو هۆیەی چیتر ویستی
هێزەکەی قۆناغی ئەنتی تێز (شێر) لەبەر ناسین و تێپەڕکردنییەوە وەک پێزانینێک بە بنەڕەتی
بون (چاکە و خراپە) لەناوچوە و دوچاری کەرتی لە کەسایەتی و لە هاوسەنگکەوتن هاتوە. بەوەدا بەم
لەناوچونەی پێویستی بە سێنتێزە (منداڵبونەوە/سوپەرئیگۆ) هێزی بۆ فۆرمپێدانەوە (بەرهەمهێنانەوەی دەرون) پێ ببەخشێتەوە،
بۆ هاوسەنگکردنەوەی وەک زیندوکردنەوە و لەدایکبونەوەیەکی تر. بەڵام بەهۆی سێنتێز (سوپەرئیگۆ) چاودێربەسەرخۆبونە، سەرەڕای خۆهاوسەنگکردنەوە (بە گەڕانەوە بۆ تێز یان ئەنتی تێز) و
لەدایکبونەوەشی، ئەوە ویستی هێزەکەی هێشتا لەرزۆکە، بەوەی لەژێر چاودێری خۆی (سێنتێز/سوپەرئیگۆ)
دایە، بۆ لە چوارچێوەدان و بەلاداخستنێکی وەک پێزنجیر و دەستبەسەرکراوێک.
ئەوەیە زنجیرکراوەکەی
ناوەوەی ئەشکەوت (تێز/وشتری ملکەچ) لە میتافۆرەکەی ئەفڵاتوندا و زنجیرپسێن(ئەنتی
تێز/شێر)ەکەی دەرەوەی ئەشکەوت، کە هەردوک خۆیان ناناسن و ئەم خۆنەناسینە هاوسەنگی کردون: بە لۆژیک(بەها)ی پێچەوانە و جیاواز بە مەبەستی دەستبەسەرداگرتنی دەرون و ئاڕاستەکردنی یەکتر وەک حەزێک، لە
هەمان کات لەناو پێچەوانەیی و ناکۆکبونەکەیاندا حەزکردن لە یەکتری وەک
لەباربردنێکی جیاوازبونەکەیان و تواندنەوەی ئەمییان لە ئەویترییان (هاوشوناسی/لەیەکچویی/ناڕەسەنی) هەیە.
لەم پێزانینەوە نیچە
بە دژەهاوشوناسی (دژەتێز و دژە ئەنتییەکەیی) و لەکەسنەچویی وەک حاڵەتێکی سێیەم (ئاژەڵەخوا/فەلسەفەکار/تاکگەرا) و ئەویندارێکی تراژیدی بە تەنیا (بۆ چارەنوس بە دەستی خۆ دروستکرن) مایەوە، بۆ ئەوەی لە دوڕیانێکی هاوشوناسبوی ناڕەسەندا (مۆدێرنە و سەدەکانی ناوەڕاست/چاکە و خراپە)(٢) بە
هیچییاندا نەڕوا، سەرئەنجام لە بێشوێن بێلایەنی(لە چیتر نەگەڕانەوە ئاوەدانی)دا وەک لە واقیع دابڕانێک (سێنتێز/سایکۆسیس) پەککەوتە و تێکشکاو و شێت ببێت.
(١) لە کەرتبونی کەسایەتی(ئیگۆ)دا، کەرتێکی ئیگۆ هاوشوناس دەبێ بە ئید، کەرتەکەی دیکەیشی دەبێ بە سوپەرئیگۆ بەسەرییەوە. لەم دۆخە دەرونییە ئیگۆ ئەم شێوە کەسایەتییە ڕەتدەکاتەوە وەک خۆڕەتکردنەوە و نەفییەک (ئەنتی تێز)، سوپەرئیگۆش نەفییەکەی وی ڕەتدەکاتەوە وەک نەفی نەفییەک (سێنتێز).
(٢) نیچە:"ژیان لەنێو دورەپەرێزەکان و بزنەوانەکاندا خۆشترە لە ژیان لەگەڵ عەوامە زێڕکفتە ڕەنگینەکان - هەرچەند خۆ بە "خەڵکی باشتر"یش دابنێن. هەرچەند خۆ بە "ئەشڕاف" ناوبەرن. لەوێ هەموشت گنخاوە، لە هەموان پتر خوێن، لە بەرەکەتی ئاه و درمە خراپەکان و حەکیمە خراپترەکان. ئەمڕۆ باشترین و خۆشەویسترین کەس لای من گوندییەکی ساغی قەبەی گزیکاری کەلەڕەقی سێبورە: ئەمڕۆ ئەم ڕەسەنترین ڕەگەزە. ئەمڕۆ گوندی باشترین ڕەگەز و ڕەگەزی گوندی دەبێ ببێتە ئەڕباب! کەچی لە هەرێمی حکومەتدا عەوامن. من ئیدی فریو ناخۆم، مانای عەوام بە هەرحاڵ ئاژاوەیە."
"ئێمە دو شێوازی بیرکردنەوەمان لە بەرانبەر یەکدا خستۆتە ڕو، وەکئەوەی دەبێ شەڕ بۆ ڕاستییەکان بکەن، لە کاتێکدا لە ڕاستیدا تەنیا ڕوداوی هەلومەرجی تایبەتن و ئەو ململانێیەی تێیدا سەرقاڵن، وەها نییە. ئەمە تەنیا ئاماژە بە کێشەیەکی بنەڕەتی دەکا کە پەیوەندی بە ژیانەوە هەیە - بە هیچ شێوەیەک ئاماژە بە کێشەیەکی تایبەتی فەلسەفەکاران ناکات. لە کوێ وەستاوین؟"
هیوا سەعید